Bu modulda dastur oqimini boshqarish o’rganildi: shartlar, sikllar va funksiyaga birinchi qadam.

if / else

Shart bajarilsa bir yo’l, bo’lmasa boshqasi:

const yosh = 16;

if (yosh >= 18) {
  console.log("Kirish mumkin");
} else if (yosh >= 14) {
  console.log("Faqat kattalar bilan");
} else {
  console.log("Kirish mumkin emas");
}

Natija: Faqat kattalar bilan

Shartlar tepadan pastga tekshiriladi; birinchi bajarilgani ishlaydi, qolganlari tashlab ketiladi. Shuning uchun tartib muhim: yuqoridagi misolda yosh >= 14 sharti birinchi tursa, 20 yoshli odam ham "Faqat kattalar bilan" javobini olardi — qat’iyroq shart doim oldinda turishi kerak.

Qavs ichiga istalgan boolean ifoda yoziladi: yakka taqqoslash, &&/|| bilan birlashtirilgan bir nechta shart, hatto funksiya natijasi.

switch va ternary

Bitta qiymatni ko’p variant bilan solishtirishda switch o’qilishi osonroq:

const kun = "juma";

switch (kun) {
  case "juma":
    console.log("Qisqa ish kuni");
    break;
  case "shanba":
  case "yakshanba":
    console.log("Dam olish");
    break;
  default:
    console.log("Oddiy ish kuni");
}

Natija: Qisqa ish kuni

Tipik xato. breakni unutish — holat bajarilgach dastur keyingi case’larga ham "oqib" o’tadi (fall-through). Har case oxirida break turishi kerak (ataylab birlashtirilgan case’lardan tashqari).

Ternary — if/else’ning bir qatorli shakli, qiymat tanlashda qulay:

const holat = yosh >= 18 ? "katta" : "bola";

for sikli

Takrorlanadigan ishlar uchun:

for (let i = 1; i <= 3; i++) {
  console.log("Takror:", i);
}

Natija: Takror: 1, Takror: 2, Takror: 3

Uch qism: boshlanish (let i = 1), davom etish sharti (i <= 3), qadam (i++).

while va do...while

Takrorlar soni oldindan noma’lum bo’lsa — while:

let son = 1;
while (son < 100) {
  son = son * 2;
}
console.log(son);

Natija: 128

do...while esa tanasini kamida bir marta bajaradi — shart oxirida tekshiriladi.

Tipik xato. Cheksiz sikl: shartga ta’sir qiluvchi o’zgaruvchini sikl ichida o’zgartirishni unutish. Brauzer "qotib qolsa" — birinchi gumondor shu.

Funksiya va uni e’lon qilish

Funksiya — nomlangan, qayta ishlatiladigan kod bo’lagi:

function salomlash(ism) {
  return "Salom, " + ism + "!";
}

console.log(salomlash("Aziza"));
console.log(salomlash("Bek"));

Natija: Salom, Aziza! va Salom, Bek!

ism — parametr (kiruvchi qiymat), return — natijani qaytarib funksiyani tugatadi. returnsiz funksiya undefined qaytaradi. Bir marta yozib, istalgancha chaqirish — dasturlashning asosiy tejash usuli.

Amaliyot

1. Baho (1–100) bo’yicha "a’lo/yaxshi/qoniqarli/yiqildi" chiqaruvchi if/else zanjiri yozing.
2. Hafta kunini switch bilan tekshirib, dars jadvalini chiqaring — break’larni unutmang.
3. for bilan 1 dan 10 gacha sonlarning kvadratlarini chiqaring.
4. while bilan 1000 dan kichik eng katta 2 darajasini toping.
5. Ikkita son qabul qilib kattasini qaytaruvchi funksiya yozing (ichida ternary ishlating).

Modul testini ishlang — keyingi modul funksiyalarni chuqurlashtiradi va massivlarni olib kiradi.