Kursning yakuniy moduli: qulay matn sintaksisi, o’zgaruvchilar ko’lami va mustaqil o’rganish ko’nikmasi.

Template literal

Backtick (`) bilan yozilgan string ichiga ${} orqali istalgan ifoda qo’yiladi:

const ism = "Aziza";
const yosh = 21;

console.log(`Salom, ${ism}! Kelasi yil ${yosh + 1} yoshga kirasiz.`);

Natija: Salom, Aziza! Kelasi yil 22 yoshga kirasiz.

"Salom, " + ism + "!" uslubidagi yopishtirishlardan ko’ra ancha o’qiladigan; ko’p qatorli matnni ham to’g’ridan-to’g’ri yozish mumkin (Enter ishlaydi).

Tipik xato. Backtick o’rniga oddiy qo’shtirnoq ichida ${ism} yozish — almashtirish ishlamaydi, matn ${ism} holida chiqadi. ${} faqat backtick ichida tirik.

Google, ChatGPT va boshqa manbalar

Dasturchi hamma narsani yodda saqlamaydi — qidirishni biladi. Uch qoida:

1. MDN (developer.mozilla.org) — JS bo’yicha eng ishonchli hujjat; metod nomini bilsangiz, to’g’ri shu yerdan qarang.
2. Xato matnini aynan yozilganidek qidiring — o’sha xatoni sizdan oldin minglab odam ko’rgan.
3. ChatGPT kabi vositalardan tushuntirish so’rang, lekin kodini tushunmasdan nusxalamang — tushunmagan kod keyin sizga qarshi ishlaydi.

Scope chain

O’zgaruvchining "ko’rinish doirasi" uch qavat: global, funksiya va blok (let/const uchun { } ichi). Funksiya o’zida topilmagan nomni tashqariga qarab qidiradi — bu zanjir scope chain deyiladi:

const salom = "Salom";

function aytish() {
  const ism = "Bek";
  console.log(`${salom}, ${ism}`);
}

aytish();
console.log(typeof ism);

Natija: Salom, Bek, so’ng undefined

Ichkaridan tashqaridagi (salom) ko’rinadi; tashqaridan ichkaridagi (ism) — yo’q. Qidiruv doim ichkaridan tashqariga yuradi, teskarisi emas.

Params va arguments

Parametr — funksiya e’lonidagi nom, argument — chaqirishda berilgan haqiqiy qiymat:

function tanishtir(ism, shahar = "Toshkent") {
  console.log(`${ism} — ${shahar}`);
}

tanishtir("Aziza", "Buxoro");
tanishtir("Bek");

Natija: Aziza — Buxoro va Bek — Toshkent

Argument berilmasa parametr undefined bo’ladi; = qiymat bilan zaxira (default) qiymat belgilash mumkin. Ortiqcha argumentlar xatoga olib kelmaydi — shunchaki e’tiborsiz qoladi (hammasini yig’ish kerak bo’lsa — o’tgan moduldagi rest).

Amaliyot

1. Talaba objectidan template literal bilan to’liq tanishtiruv gapi yasang.
2. Ataylab xato kod yozing (masalan aniqlanmagan funksiya chaqiring), xato matnini o’qing va uni qidirib yechimini toping.
3. Uch qavatli scope misoli tuzing: global, funksiya ichi, blok ichi — qaysi qavatdan nima ko’rinishini konsolda isbotlang.
4. Default parametrli "buyurtma" funksiyasi yozing: mahsulot majburiy, soni default 1.

Bu — kursning so’nggi moduli: yakuniy testni ishlang. Keyingi qadam — Git/GitHub kursi: kodingizni tarix bilan saqlashni o’rganasiz.