Bu bo'limda kod to'g'riligini avtomatik tekshirish o'rganildi: unittest moduli bilan funksiyalarni va klasslarni testlash.

Nega test yozamiz

Dastur o'sgani sari har o'zgarish eski joylarni bilinmasdan buzishi mumkin. Qo'lda hamma stsenariyni qayta tekshirib chiqish real emas; avtomatik testlar esa bir buyruq bilan butun dasturni sinaydi va qaysi joy buzilganini aniq aytadi.

Testlar uch narsani beradi:

1. Ishonch — o'zgarishdan keyin python -m unittest yashil bo'lsa, eski funksiyalar joyida.
2. Hujjat — testlar funksiya qanday ishlashi kerakligining ishlaydigan namunasi.
3. Yaxshi dizayn — testlab bo'ladigan kod, odatda, toza kod: kichik, return qiladigan, bitta vazifali funksiyalar.

Jiddiy loyihalarda testsiz kod qabul qilinmaydi — Ochiq Kurs saytining o'zi ham har o'zgarishda avtomatik testlardan o'tadi.

Birinchi test

Tekshiriladigan funksiya alohida faylda bo'lsin:

# hisob.py faylida:
# def qosh(a, b):
#     return a + b

import unittest
from hisob import qosh

class QoshTest(unittest.TestCase):
    def test_oddiy(self):
        self.assertEqual(qosh(2, 3), 5)

    def test_manfiy(self):
        self.assertEqual(qosh(-1, 1), 0)

    def test_nol(self):
        self.assertEqual(qosh(0, 0), 0)

if __name__ == "__main__":
    unittest.main()

Natija:

...
----------------------------------------------------------------------
Ran 3 tests in 0.000s

OK

Uch qoida:

1. Test klassi unittest.TestCasedan meros oladi — assert metodlari shundan keladi.
2. Har test metodi nomi test_ bilan boshlanadi. Boshqa nomdagi metodni unittest ishga tushirmaydi — eng ko'p uchraydigan xato: oddiy_test deb nomlangan test "hech qachon yiqilmaydi", chunki umuman ishlamayapti.
3. Bitta test — bitta aniq holat; nomi shu holatni aytsin (test_manfiy_sonlar).

Yiqilgan test qanday ko'rinadi

Funksiyani ataylab buzamiz (return a + b → return a * b):

F..
======================================================================
FAIL: test_oddiy (test_hisob.QoshTest.test_oddiy)
----------------------------------------------------------------------
AssertionError: 6 != 5

Hisobot aniq: qaysi test (test_oddiy), nima bo'ldi (6 != 5 — funksiya 6 qaytardi, 5 kutilgandi). Yiqilgan test — yomon xabar emas, ishlayotgan himoya.

Assert metodlari

"Xato chiqishi kerak" holat ham testlanadi — assertRaises kontekst bilan:

def test_matn_qoshib_bolmaydi(self):
    with self.assertRaises(TypeError):
        qosh("a", 5)

Bu test qosh("a", 5) TypeError berGANDA o'tadi — himoya mavjudligini tasdiqlaydi.

Klasslarni testlash: setUp

Har testda bir xil obyekt kerak bo'lsa, tayyorlash kodini setUpga chiqaring — u har bir testdan oldin qaytadan ishlaydi, shuning uchun testlar bir-biriga ta'sir qilmaydi:

from talaba import Talaba

class TalabaTest(unittest.TestCase):
    def setUp(self):
        self.t = Talaba("Ali", [90, 85, 95])

    def test_ism(self):
        self.assertEqual(self.t.ism, "Ali")

    def test_ortacha(self):
        self.assertEqual(self.t.ortacha(), 90)

    def test_ball_qoshish(self):
        self.t.ball_qosh(100)
        self.assertIn(100, self.t.ballar)

test_ball_qoshish obyektni o'zgartirdi — lekin keyingi test baribir "toza" Talaba("Ali", ...) bilan boshlanadi, chunki setUp qayta ishladi.

Tipik xato — setUp o'rniga klass darajasida bitta obyekt yaratish: testlar bir-birining "iflos" holatini ko'rib, tartibiga qarab goh o'tadi, goh yiqiladi.

Eslab qoling

• Test klassi unittest.TestCasedan voris; metodlar test_ bilan boshlanadi.
• assertEqual — asosiy vosita; xato kutilganda assertRaises.
• setUp har testdan oldin ishlaydi — testlar mustaqil bo'ladi.
• Yiqilgan test hisobotida kutilgan va kelgan qiymat aniq ko'rinadi.
• Testlab bo'ladigan funksiya — print emas, return qiladigan funksiya.

Amaliyot

1. ayir(a, b) funksiyasi va unga 3 test yozing: musbat, manfiy, nol holatlari. Ishga tushirib OK ko'ring.
2. Funksiyani ataylab buzing va yiqilgan hisobotdagi har qatorni o'qib chiqing; keyin tuzating.
3. Oldingi bo'limdagi tekshir(parol) funksiyangizga testlar yozing: qisqa parol, yetarli parol, bo'sh matn.
4. int("abc") xato berishini assertRaises(ValueError) bilan testlang.
5. O'z Talaba klassingiz uchun setUpli test klassi yozing — kamida uchta test, bittasi obyektni o'zgartirsin.
6. (Qo'shimcha) Transliterator funksiyangizga test yozing: "shahar" → "шаҳар" holati; tartib buzilsa test yiqilishini tekshiring.

Bo'lim testi shu tamoyillarni so'raydi.